İklim Bölgeleri

Bölgeyi, yüksekliğe bağlı olarak kabaca dört ayrı iklim bölgesine ayırmak mümkündür. Bu bölgelerin vadiden vadiye bazı değişiklikler gösterebileceğini de belirtmek gerekir: 

1. Nemli vadi tabanı,
2. Sıcaklığın 40 C°’ye kadar yükseldiği ve suya erişimin çok kısıtlı olduğu kurakçıl tepeler,
3. Sıcaklıkların daha mutedil olduğu subalpin tepeler ve
4. Kışların uzun, vejetasyon süresinin kısa olduğu yüksek dağlar.

Vadi Tabanı

Çoruh Nehri’nin alt kısımları nem oranının yüksek olması nedeniyle sık ve yoğun bir bitki örtüsüne sahiptir.

Ekili Araziler

Köylerin ve kasabaların etrafındaki araziler tarımsal amaçla kullanılmakta ve çeşitli tahıllar, meyveler ve sebzeler yetiştirilmektedir. Ilıman iklim koşuları zeytin, incir, nar ve dut ağaçlarının yetişmesine olanak sağlamaktadır. Dut bölge için ekonomik öneme sahip olup yörenin dut pekmezi ve dut pestili ünlüdür.

Çoruh vadisinde pirinç de yetiştirilmektedir. Vadinin genişlediği yerlerde yetiştirilen pirinçler nehir suları ile sulanmaktadır.

Bu bölge, krem rengi çiçekleri nehir yatağındaki kum birikintilerini süsleyen Acı Meyan (Sophora alopecuroides) gibi birçok ilgi çekici türe ev sahipliği yapar. Hemen yakınında sardunya olarak da bilinen Pelargonium enlicherianum’lar ise pembe çiçekleri ile gri kayalara meydan okumaktadır.

Ekili alanların yanında birbirinden güzel yabani çiçekler bulunur. Bu göz kamaştırıcı güzelliğe sahip nadir bitkilerden biri de Neotchichatchevia isatidea’dır. Yeşil gövdeleri ve mor çiçekleri ile yol kenarlarındaki kayalıklarda boy gösterirler.

Yol kenarları kaparilerle (yörede kapariye yılan karpuzu denilmektedir) doludur. Donuk beyaz-mor renkteki narin çiçekleri yalnızca sabah ve öğlen arasında kısa bir süre için açan kapariler, ünlü İspir balını yapan arıların en sevdiği bitkilerden biridir. Kapari tomurcukları ise mutfakların vazgeçilmezlerindendir.

Cırcır böceklerinin cıvıltısı, aromatik bitkilerin kokusu ve aşırı sıcaklık bu bölgede ayrı bir atmosfer oluşturur. Çalılar ve bodur ağaçlarla kaplı bu bölge ilk bakışta cansız görünse de daha yakından bakıldığında taşlar ve ardıç ağaçlarının, küçük mor Yağmur Çiçekleri (Xeranthemum annuum L.) veya Sarı Ketenler (Linum mucronatum subsp. armenum) gibi birçok bitki türünü barındırdığı anlaşılır.

Dağınık bir şekilde bulunan çam ve meşe ağaçlarının gölgesi sıcaklara karşı korunma sağlar. Akşam güneşinde yeşil alanlar rengârenk araziyle bir ahenk oluşturmakta ve Çoruh Vadisi'nin yamaçları büyüleyici bir renk cümbüşü halinde ışıldamaktadır.

Yan vadilerde hızla akan dereler takip edildiğinde çam ağaçlarının gölge yaptığı çimenlerin arasına kır çiçeklerinin serpilmiş olduğu görülür. Kuru tepeler ile verimli yeşil çayırlar arasındaki dramatik geçiş vadiden vadiye değişiklik gösterir. Dik yamaçlar, dağ eteğindeki taş yığınları ve granit kayaları; sulak alanlar, verimli otlaklar ve orman kaplı tepeler takip eder.

Artan yükseklik ile birlikte ağaç sayısı fazlalaşır ve çamlar, ladinler ve köknarlar karışık bir orman oluşturmaya başlarlar. Ormanlar özellikle daha fazla yağış alan kuzey yamaçlar boyunca uzanır. Kırmızı Şakayık (Paeonia mascula) gibi çalılar, Kızamıklar (Berberis vulgaris) ve Doğu Kartopları (Viburnum orientale) ile topluluklar oluşturur. Bu yüksekliklerde sıkça rastlanılan yabani soğanlar (Allium sp.) ise esen rüzgâra göre salınırlar.

Yukarı doğru kozalaklı ağaçlar, yaprağını döken ağaçlar, süslü orman gülleri ve renkli çiçek açan çalıların yerini kır çiçekleri alır. Sarp kayalar ve taşlı tepeler her mevsimde büyüleyici olan çayırları çevreler. Ot biçme mevsimi olan yazın çayırlar, kuru ot yığınlarıyla renklenir, sonbaharda ise güneşten kuruyan çayırlar turuncu ve altın sarısına boyanır, kışın beyaza bürünen çayırlardaki ağaçlar güneşte parıldar, baharda ise çayırlar kır çiçekleriyle kaplanır.

Yabani gelincikler, turuncu ve kırmızı renkleri ile göz kamaştırır. Dere kenarlarında çok sayıda Doğuhaşhaşı (Papaver orientale) ve endemik Gelinciklere (Papaver laterium) rastlamak mümkündür. Büyüleyici bir güzelliğe sahip olan gelincikler, M.Ö. 5000 yıllarında Orta Anadolu’da süs bitkisi olarak yetiştirilmekteydi.

2000 m’lere çıkıldığında açık sarı Oxlip (Primula elatior subsp. pallasi) ve parlak sarı Çuha çiçeği (Primula veris subsp. columnae) gibi nadir türlere rastlanır. Pastel moru Ayı Kulağı (Primula auriculata), turuncu Kırmızı Düdenler (Geum coccineum) ve Dragonwort (Polygonum bistorta) dere boylarına yayılmıştır. Sarı ve lacivert renkli Kadife Çiçeği ve Kantaron (Gentiana asclepiadea) ise koyu yeşil çimenler arasında birer yıldız gibi parlar.

Yörede Karga Soğanı olarak adlandırılan koyu mor Dağ Sümbülü  (Muscari armeniacum) ve pembe mor karanfiller çayırlarda birbirine karışır. Yakı Otu (Epilobium angustifolium) ve pastel moru Burçaklar (Coronilla varia) yol ve patikaların kenarlarını süslerler. Otlaklarda hoş bir kokunun yayılmasına neden olan nane, adaçayı ve kekik gibi aromatik bitkiler, yerel yemekleri tatlandırmak ve şifa bulmak için kullanılır.

Kayalıklar ve dağ eteklerindeki taş yığınları

Granit kayalardan fışkıran suyun küçük çağlayanlar oluşturduğu Barhal yolunda, halk arasında Dam oruğu denen Sedum Pilosum bulunmaktadır. Yol boylarında böğürtlenler, patika boylarında ise yabani Gülhatmiler aralıklı olarak sıralanır.

Sarp kayalıklar mor Gece Menekşesi (Hesperis matronalis) kümeleri ile dolu olup küçük Kaz Tereleri (Arabis caucasica) safi beyaz çiçekleriyle granit kayalara meydan okurlar. Kaz Terelerinin arasında gök mavisi rengindeki endemik Yavşanotlarına (Veronica oltensis) bol miktarda rastlanır.

Ayrı bir güzelliğe sahip olan Yaylalar vadisinde mosmor taç yaprakları ve açık sarı orta kısmı (dişi organı) ile Manisa Lalesi (Anemone albana) ve Narcissus Anemone’a yaygın olarak rastlamak mümkündür.

En Ünlü Türler