Artvin Kelebekleri

Artvin, 210'a yakın türü ile - Türkiye'de yaşayan kelebeklerin yaklaşık yüzde 60'ı - kelebek çeşitliliği açısından Türkiye'nin en zengin illerinden biridir. Yaz aylarında, Artvin'e bağlı tüm köylerde, yaylalarda, meralarda, bahçe ve bostanlarda çok sayıda kelebek görmek mümkündür. Bununla birlikte, kelebek yoğunluğu özellikle Kaçkar Dağları'nın güney eteklerindeki açık çayırlarda, Barhal Çayı boyunca, Çoruh Nehri'nin Yusufeli-Kılıçkaya arasında kalan bölümünde en yüksek düzeyine ulaşır. Yusufeli ilçesinin Yaylalar Köyü yalnız kelebek çeşitliliği ve yoğunluğu açısından değil, Avrupa'da nesli tehdit altında olan bazı nadir türleri barındırması açısından da Türkiye'nin en önemli kelebek alanlarından biridir.

Türkiye'nin endemik türlerinden Merhaba Çokgözlü (Polyommatus merhaba) Çoruh Vadisi'nde, Hopfer'in Çokgözlüsü (Polyommatus hoppferi) ilin güney yarısında, Çokgözlü Türk Mavisi (Polyommatus turcicus) Kaçkarların eteklerindeki çayırlarda, Çokgözlü Büyük Turan Mavisi (Polyommatus aedon) ise ilin güneybatı bölgesinde, özellikle Yusufeli ilçesinde kolaylıkla görülebilecek türler arasındadır.

1998'de yayımlanan Avrupa Kelebekleri Kırmızı Kitabı'na göre Avrupa'da nesli ciddi olarak tükenme tehlikesi altında olan en az bir düzine türün Artvin'de yaşıyor olması, Artvin'i kelebek faunası açısında daha da önemli hale getirmektedir. Adı geçen türler arasında en iyi bilinen kelebeklerden Apollo (Parnassius apollo), Büyük Korubeni (Glaucopsyche arion), Orman Güzelesmeri (Erebia medusa) ve Nazuğum (Euphydryas aurina) dışında Sarı Ayaklı Nimfalis (Nymphalis xanthomelas), Çokgözlü Poseydon (Polyommatus poseidon), Beşparmakotu Zıpzıpı (Pyrgus cirsii) ve Turuncu Süslü Doğu Kelebeği (Anthocharis damone) gibi nadir görülen türlerin yanısıra Himalaya Mavi Kelebeği (Pseudophilotes vicrama), Bavius (Pseudophilotes bavius), Karagözlü Mavi Kelebek (Glaucopsyche alexis) ve Esmer Korubeni (Glaucopsyche nausithous) gibi mavi kelebekler de bulunur. Bu türlerin bazılarının nesli birçok Avrupa ülkesinde tükenmiştir ya da tükenmekle karşı karşıyadır.

Ayrıca, ülkemize endemik ya da nesli tükenme tehlikesi altında olmasa da, birkaç tür kelebek yurdumuzda sadece Artvin ilinde gözlenmiştir. Örneğin, Kuzey Avrupa ve Kuzey Amerika'nın yaygın türlerinden Yalancı Virgül (Nymphalis vaualbum) son yüzyıl içinde Türkiye'de yalnızca Artvin ilinde Meydancık yakınlarında görülmüştür. 1999 yılında ise Gürcistan Yalancı Cadısı (Psuedochazara gruensis) adlı türün Türkiye'deki ilk kaydı Kaçkar Dağları eteklerinde Yaylalar Köyü'nde 2400 metrede gerçekleştirilmiştir.

Artvin'in tarımsal faaliyet, baraj, yol ve bina yapımı ile aşırı tarım ilacı kullanımı sonucunda henüz tahrip edilmemiş birçok güzel doğal koşesinde bu kelebekler yaşamlarını sürdürmektedir. Ancak Yusufeli'nde gerçekleştirilmesi planlanan büyük baraj inşası gibi projelerin sadece kültürel değil, kelebekler dahil tüm doğal mirasımızı da olumsuz etkilemesi beklenmektedir.

Kelebek Tür Listesi