Kelebekler

Artvin, 210’a yakın tür ile kelebek çeşitliliği açısından Türkiye’nin en zengin illerinden biridir. 1998′de yayımlanan Avrupa Kelebekleri Kırmızı Kitabı’na göre Avrupa’da nesli ciddi olarak tükenme tehlikesi altında olan en az bir düzine türün Artvin’de yaşıyor olması, Artvin’i kelebek faunası açısından daha da önemli hale getirmektedir. Ayrıca, ülkemizde birkaç tür kelebeğin sadece Artvin ilinde bulunduğu gözlenmiştir.

Ahmet Baytaş

Detaylı Bilgi

Artvin, 210′a yakın türü ile, Türkiye’de yaşayan kelebeklerin yaklaşık yüzde 60′ı, kelebek çeşitliliği açısından Türkiye’nin en zengin illerinden biridir. Yaz aylarında, Artvin’e bağlı tüm köylerde, yaylalarda, meralarda, bahçe ve bostanlarda çok sayıda kelebek görmek mümkündür. Bununla birlikte, kelebek yoğunluğu özellikle Kaçkar Dağları’nın güney eteklerindeki açık çayırlarda, Barhal Çayı boyunca, Çoruh Nehri’nin Yusufeli-Kılıçkaya arasında kalan bölümünde en yüksek düzeyine ulaşır. Yusufeli ilçesinin Yaylalar Köyü yalnız kelebek çeşitliliği ve yoğunluğu açısından değil, Avrupa’da nesli tehdit altında olan bazı nadir türleri barındırması açısından da Türkiye’nin en önemli kelebek alanlarından biridir. Türkiye’nin endemik türlerinden Merhaba Çokgözlü (Polyommatus merhaba) Çoruh Vadisi’nde, Hopfer’in Çokgözlüsü (Polyommatus hoppferi) ilin güney yarısında, Çokgözlü Türk Mavisi (Polyommatus turcicus) Kaçkarların eteklerindeki çayırlarda, Çokgözlü Büyük Turan Mavisi (Polyommatus aedon) ise ilin güneybatı bölgesinde, özellikle Yusufeli ilçesinde kolaylıkla görülebilecek türler arasındadır. 1998′de yayımlanan Avrupa Kelebekleri Kırmızı Kitabı’na göre Avrupa’da nesli ciddi olarak tükenme tehlikesi altında olan en az bir düzine türün Artvin’de yaşıyor olması, Artvin’i kelebek faunası açısında daha da önemli hale getirmektedir. Adı geçen türler arasında en iyi bilinen kelebeklerden Apollo (Parnassius apollo), Büyük Korubeni (Glaucopsyche arion), Orman Güzelesmeri (Erebia medusa) ve Nazuğum (Euphydryas aurina) dışında Sarı Ayaklı Nimfalis (Nymphalis xanthomelas), Çokgözlü Poseydon (Polyommatus poseidon), Beşparmakotu Zıpzıpı (Pyrgus cirsii) ve Turuncu Süslü Doğu Kelebeği (Anthocharis damone) gibi nadir görülen türlerin yanısıra Himalaya Mavi Kelebeği (Pseudophilotes vicrama), Bavius (Pseudophilotes bavius), Karagözlü Mavi Kelebek (Glaucopsyche alexis) ve Esmer Korubeni (Glaucopsyche nausithous) gibi mavi kelebekler de bulunur. Bu türlerin bazılarının nesli birçok Avrupa ülkesinde tükenmiştir ya da tükenmekle karşı karşıyadır. Ayrıca, ülkemize endemik ya da nesli tükenme tehlikesi altında olmasa da, birkaç tür kelebek yurdumuzda sadece Artvin ilinde gözlenmiştir. Örneğin, Kuzey Avrupa ve Kuzey Amerika’nın yaygın türlerinden Yalancı Virgül (Nymphalis vaualbum) son yüzyıl içinde Türkiye’de yalnızca Artvin ilinde Meydancık yakınlarında görülmüştür. 1999 yılında ise Gürcistan Yalancı Cadısı (Psuedochazara gruensis) adlı türün Türkiye’deki ilk kaydı Kaçkar Dağları eteklerinde Yaylalar Köyü’nde 2400 metrede gerçekleştirilmiştir. Artvin’in tarımsal faaliyet, baraj, yol ve bina yapımı ile aşırı tarım ilacı kullanımı sonucunda henüz tahrip edilmemiş birçok güzel doğal köşesinde bu kelebekler yaşamlarını sürdürmektedir. Ancak Yusufeli’nde gerçekleştirilmesi planlanan büyük baraj inşası gibi projelerin sadece kültürel değil, kelebekler dahil tüm doğal mirasımızı da olumsuz etkilemesi beklenmektedir.

Ahmet Baytaş

PAPILIONIDAESWALLOWTAILS
Parnassius mnemosyneClouded Apollo
Parnassius nordmanniCaucasian Apollo
Parnassius apollo*Apollo
Iphiclides podalirusScarce Swallowtail
Papilio alexanorSouthern Swallowtail
Papilio machaonSwallowtail
PIERIDAEWHITES or YELLOW-WHITES
Leptidea sinapisWood White
Anthocharis cardaminesOrange Tip
Anthocharis damone*Eastern Orange Tip
Aporia crataegiBlack-veined White
Pieris bowdeniBowden’s White
Pieris bryoniaeMountain Green-veined White
Pieris erganeMountain Small White
Pieris manniiSouthern Small White
Pieris napiGreen-veined White
Pieris rapaeSmall White
Pieris brassicaeLarge White
Pieris callidicePeak White
Pieris chloridiceSmall Bath White
Pontia edusaEastern (New) Bath White
Colias caucasicaBalkan (Caucasian) Clouded Yellow
Colias crocea(Dark) Clouded Yellow
Colias alfacariensisBerger's (Southern) Clouded Yellow
Colias thiosaMenetries’s Clouded Yellow
G. farinosaPowdered Brimstone
G. rhamniBrimstone
LYCAENIDAEBLUES or COPPERS
Lycaena alciphronPurple-shot Copper
Lycaena tityrusSooty Copper
Lycaena virgaureaeScarce Copper
Lycaena candensBalkan Copper
Lycaena phlaeasSmall Copper
Lycaena thersamonLesser Fiery Copper
Lycaena thetisFiery Copper
Favonius quercusPurple Hairstreak
Thecla betulaBrown Hairstreak
Satyrium acaciaeSloe Hairstreak
Satyrium ilicisIlex Hairstreak
Lampides boeticusLong-tailed Blue
Cupido argiadesShort-tailed Blue
Cupido osirisOsiris Blue
Glaucopsyche arion*Large Blue
Glaucopyche alconAlcon Blue
Pseudophilotes vicrama*Eastern Baton (Lesser Chequered) Blue
Pseudophilotes bavius*Bavius Blue
Scolitantides orion*Chequered Blue
Turanana endymionOdd-spot Blue
Plebeius eurypilusEastern Brown Argus
Plebeius idasIdas Blue
Plebeius pylaonZephyr Blue
Plebeius argusSilver-studded Blue
Plebeius pyrenaicusGavarnie Blue
Plebeius loewiiLoew’s Blue
Plebeius eumedonGeranium Argus
Plebeius anterosBlue Argus
Plebeius artaxerxesMountain Argus
Polyommatus semiargusEastern Mazarine Blue
Polyommatus bellargusAdonis Blue
Polyommatus corydoniusFalse Chalk-Hill Blue
Polyommatus daphnisMeleager’s Blue
Polyommatus coelestinusPontic Blue
Polyommatus amandusAmanda’s Blue
Polyommatus dorylasTurquoise Blue
Polyommatus aedonLarger Anatolian Blue
Polyommatus erosEros Blue
Polyommatus icarusCommon Blue
Polyommatus ripartiiRipart’s Anomalous Blue
Polyommatus iphigeniaChelmos (Iphigenia) Blue
Polyommatus phyllisPhyllis Blue
Polyommatus turcicusTurkish Blue
Polyommatus damonDamon’s Blue
NYMPHALIDAEBRUSH-FOOTED BUTTERFLIES
Libythea celtisNettle-tree Butterfly
Limenitis reductaSouthern White Admiral
Thaleropis ioniaIonian Emperor
Nymphalis antiopaCamberwell Beauty
Nymphalis xanthomelas*Yellow-legged Tortoiseshell
Aglais urticaeSmall Tortoiseshell
Vanessa atalantaRed Admiral
Vanessa carduiPainted Lady
Polygonia c-albumComma Butterfly
Polygonia egeaSouthern Comma
Argynnis pandoraCardinal
Argynnis paphiaSilver-washed Fritillary
Argynnis adippeHigh Brown Fritillary
Argynnis aglajaDark Green Fritillary
Argynnis niobeNiobe Fritillary
Boloria euphrosynePearl-bordered Fritillary
Boloria caucasicaCaucasian Fritillary
Brenthis daphneMarbled Fritillary
Brenthis hecateTwin-spot Fritillary
Issoria lathoniaQueen of Spain Fritillary
Melitaea cinxiaGlanville Fritillary
Melitaea diaminaFalse Heath Fritillary
Melitaea didymaSpotted Fritillary
Melitaea triviaLesser Spotted Fritillary
Melitaea interruptaCaucasian Spotted Fritillary
Melitaea athaliaHeath Fritillary
Melitaea aureliaNickerl’s Fritillary
Euphydryas aurinia*Marsh Fritillary
Hipparchia pellucidaAnatolian Grayling
Hipparchia syriacaEastern (Syrian) Rock Grayling
Erebia aethiopsScotch Argus
Erebia graucasicaCaucasian Ringlet
Erebia hewitsoniiHewitson’s Ringlet
Erebia medusa*Woodland Ringlet
Erebia melancholicaAlpine Ringlet
Arethusana arethusaFalse Grayling
Chazara bischoffiOrange Hermit
Pseudochazara beroeFreyer’s Tawny Rockbrown
Pseudochazara geyeriGray Asian Grayling (Geyer’s Tawny Rockbr.)
Pseudochazara guriensisGeorgian Tawny Rockbrown
Hyponephele lycaonDusky Meadow (Steppe) Brown
Maniola jurtinaMeadow Brown
Coenonympha leanderRussian Heath
Coenonympha pamphilusSmall Heath
Coenonympha symphitaLederer’s Heath
Esperarge climeneIranian Argus
Lasiommata maeraLarge Wall Brown
Lasiommata petropolitanaNorthern Wall Brown
Pararge aegeriaSpeckled Wood
HESPERIDAESKIPPERS
Carcharodus lavatheraeMarbled Skipper
Carcharodus flocciferusTufted Marbled Skipper
Carcharodus orientalisOriental Marbled Skipper
Carchadorus alceaMallow Skipper
Erynnis marloyiInky Skipper
Erynnis tagesDingy Skipper
Muschampia tessellumTessellated Skipper
Pyrgus alveusLarge Grizzled Skipper
Pyrgus cinaraeSandy Grizzled Skipper
Pyrgus jupeiCaucasian Skipper
Pyrgus melotisAegean Skipper
Pyrgus serratulaeOlive Skipper
Pyrgus sidaeYellow-banded Skipper
Spialia orbiferRed Underwing Skipper
Hesperia commaSilver-spotted Skipper
Ochlodes venatusLarge Skipper
Thymelicus hyraxLevantine Skipper
Thymelicus lineolaEssex Skipper
Thymelicus sylvestrisSmall Skipper
* Nesli tehlikede olan türler Not: Hesselbarth, Van Oorschot ve Wagener’in “Die Tagfalter Der Türkei” adlı çalışmasındaki bilimsel adlar esas alarak hazırlanan bu liste, Yaylalar Köyü Kelebek Parkı ve çevresinde son 25 yılda görülmüş kelebek türlerini içermektedir. Listedeki İngilizce ve Türkçe adlar A. Koçak ve M. Kemal tarafından hazırlanan “Türkiye Kelebekleri” listesinden alınmıştır.

Fotoğraflayan Ahmet Baytaş

Kaynak: Türkiye’deki Kelebeklerin Koruma Stratejisi

http://www.dkm.org.tr

PDF için tıklayın.

paylaş

proje

datur